3 bölüm1 dk okuma
Med sözlükte “uzatmak” demektir. Med harfleri üç tanedir: üstünden sonra gelen elif, esreden sonra gelen sakin ye ve ötreden sonra gelen sakin vav. Kendinden önceki harf üstün olan sakin vav ve ye ise lîn harfleridir. Uzatma miktarı “elif” veya “hareke” ile ölçülür: bir elif, iki hareke süresi kadardır.
Med harfinden sonra bir sebep yoksa yapılan asgari uzatmaya med-i aslî (tabiî) denir. Med harfinden sonra hemze veya sükûn gelirse med-i fer'î oluşur: hemze sebebiyle med-i muttasıl ve munfasıl; sükûn sebebiyle med-i lâzım ve med-i ârız meydana gelir.
Bu derste miktarlar, Türkiye'de yaygın olan Hafs an Âsım rivayetine göre verilmiştir. Câiz medlerde (munfasıl, ârız, lîn) seçilen uzatma miktarı, okuma boyunca aynı türdeki bütün medlerde eşit tutulmalıdır.
Med-i Tabiî
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ الطَّبِيعِيُّ
ٱلرَّحْمَـٰنِ
Med harfinden sonra hemze veya sükûn gibi bir med sebebi bulunmamasıdır. Harfin varlığı için zorunlu olan asıl meddir; buna med-i aslî de denir. Çeker (dik üstün, dik esre, ters ötre) de med-i tabiî yapar.
Harfleri
- ا
- و
- ي
Nasıl okunur?
Bir elif (2 hareke) miktarı uzatılır; daha az veya daha fazla uzatmak hatadır.
Örnekler
قَالَ
kâle
Elif ile.
يَقُولُ
yekûlu
Ötreden sonra sakin vav ile.
قِيلَ
kîle
Esreden sonra sakin ye ile.
Kur’an’dan örnekler
ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
مَـٰلِكِ يَوْمِ ٱلدِّينِ
Med-i Muttasıl
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ الْمُتَّصِلُ
جَآءَ
Med harfinden sonra aynı kelimede hemze gelmesidir. Vâcib med olarak da adlandırılır; bütün kıraat imamları bunu uzatır.
Nasıl okunur?
Hafs rivayetinde 2 veya 2,5 elif (4-5 hareke) uzatılır.
Hemzeli kelimenin sonunda vakfedilirse 3 elif (6 hareke) de uzatılabilir.
Diğer örnekler
السَّمَآءِ
es-semâi
الشِّتَآءِ
eş-şitâi
Kureyş 106/2.
Kur’an’dan örnekler
إِذَا جَآءَ نَصْرُ ٱللَّهِ وَٱلْفَتْحُ
إِۦلَـٰفِهِمْ رِحْلَةَ ٱلشِّتَآءِ وَٱلصَّيْفِ
Med-i Munfasıl
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ الْمُنْفَصِلُ
لَآ أَعْبُدُ
Med harfi bir kelimenin sonunda, hemze ise sonraki kelimenin başında bulunmasıdır. Câiz med sayılır.
Nasıl okunur?
Hafs rivayetinde 1 elif (kasr), 2 elif veya 2,5 elif okunabilir.
Ülkemizde genellikle muttasıl ile aynı miktarda, 2 elif (4 hareke) uzatılır.
Seçilen miktar okuma boyunca korunur.
Diğer örnekler
إِنَّآ أَنْزَلْنَاهُ
innâ enzelnâhu
Kadir 97/1.
وَفِيٓ أَنْفُسِكُمْ
ve fî enfusikum
Kur’an’dan örnekler
لَآ أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ
إِنَّآ أَنزَلْنَـٰهُ فِى لَيْلَةِ ٱلْقَدْرِ
Med-i Lâzım (Kelimede)
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ اللَّازِمُ الْكَلِمِيُّ
وَلَا الضَّآلِّينَ
Med harfinden sonra aynı kelimede aslî (her durumda bulunan) bir sükûn gelmesidir. Sükûn şeddeli bir harfte ise kelime-i musakkale (ağırlaştırılmış), şeddesiz sakin harfte ise kelime-i muhaffefe (hafifletilmiş) adını alır.
Nasıl okunur?
Her durumda 3 elif (6 hareke) uzatılır; kısaltılması câiz değildir.
Diğer örnekler
الْحَآقَّةُ
el-hâkkah
Şeddeli kaf: kelime-i musakkale (Hâkka 69/1).
آلْآنَ
âl'âne
Şeddesiz sakin lâm: kelime-i muhaffefe (Yûnus 10/51, 91).
Kur’an’dan örnekler
صِرَٲطَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ ٱلْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ
ٱلْحَآقَّةُ
Med-i Lâzım (Harfte / Hurûf-ı Mukattaa)
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ اللَّازِمُ الْحَرْفِيُّ
الٓمٓ
Bazı surelerin başındaki hurûf-ı mukattaada, adı üç harfli olup ortası med harfi olan harflerde görülür (nûn, kâf, sâd, sîn, lâm, kâf, mîm; ayn'da lîn). Harfin sonu sonraki harfe idğam edilirse harf-i musakkale, edilmezse harf-i muhaffefe denir. Adı iki harfli olan ح ي ط ه ر harfleri ise bir elif uzatılır; elif hiç uzatılmaz.
Harfleri
- ن
- ق
- ص
- ع
- س
- ل
- ك
- م
Nasıl okunur?
Med-i lâzım olan harfler 3 elif (6 hareke) uzatılır; ayn harfinde 2 veya 3 elif câizdir.
Diğer örnekler
نٓ
nûûn
Harf-i muhaffefe (Kalem 68/1).
قٓ
kââf
Harf-i muhaffefe (Kâf 50/1).
Kur’an’dan örnekler
الٓمٓ
نٓۚ وَٱلْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
Med-i Ârız
Renkli mushafta bu renkle gösterilir
الْمَدُّ الْعَارِضُ لِلسُّكُونِ
ٱلْعَـٰلَمِينَ
Med harfinden sonra gelen harfin, vakıf (durma) sebebiyle geçici olarak sakin okunmasıdır. Genellikle ayet sonlarında görülür.
Nasıl okunur?
Vakfedildiğinde 1, 2 veya 3 elif (2-4-6 hareke) uzatılabilir; okuma boyunca aynı miktar korunur.
Geçilirse (vasl) med-i tabiî olarak okunur.
Örnekler
رَبِّ الْعَالَمِينَ
rabbi'l-âlemîn
Nun, vakıfta sakin okunur.
نَسْتَعِينُ
nesta'în
الرَّحِيمِ
er-rahîm
Kur’an’dan örnekler
ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَـٰلَمِينَ
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
Med-i Lîn
مَدُّ اللِّينِ
لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ
Kendinden önceki harf üstün olan sakin vav veya sakin ye'den (lîn harfleri) sonraki harfin vakıf sebebiyle sakin okunmasıdır.
Harfleri
- و
- ي
Nasıl okunur?
Vakıfta 1, 2 veya 3 elif uzatılabilir; genellikle med-i ârızdan uzun tutulmaz.
Geçilirse hiç uzatılmaz.
Diğer örnekler
هٰذَا الْبَيْتِ
hâze'l-beyt
Kureyş 106/3.
مِنْ خَوْفٍ
min havf
Kureyş 106/4.
Med-i Ivaz
مَدُّ الْعِوَضِ
أَفْوَاجًا
İki üstünlü (tenvinli) bir kelime üzerinde durulduğunda, tenvinin yerine geçen elif sesinin uzatılmasıdır. Yuvarlak te (ة) ile biten kelimelerde uygulanmaz; onlar “he” olarak vakfedilir.
Nasıl okunur?
Tenvin düşer ve harf bir elif (2 hareke) miktarı uzatılır.
Diğer örnekler
تَوَّابًا
tevvâbâ
Nasr 110/3 sonunda.
Med-i Sıla
مَدُّ الصِّلَةِ
إِنَّهٗ كَانَ
İki harekeli harf arasında kalan zamir “he”sinin (hâ-i kinâye) harekesinin ötre ise vav, esre ise ye sesiyle uzatılmasıdır. Sonraki kelime hemze ile başlamıyorsa sıla-i suğrâ, hemze ile başlıyorsa sıla-i kübrâ denir.
Nasıl okunur?
Sıla-i suğrâ med-i tabiî gibi 1 elif, sıla-i kübrâ med-i munfasıl gibi uzatılır.
Vakıfta he sakin okunur ve uzatılmaz.
Diğer örnekler
لَهٗ كُفُوًا
lehû küfüven
Sıla-i suğrâ (İhlâs 112/4).
مَالَهٗٓ أَخْلَدَهٗ
mâlehû ahledeh
Sıla-i kübrâ (Hümeze 104/3).
Kendini sına
Bu örnekte hangi kural var?
مَـٰلِكِ
Fâtiha 1/4
İşaretli harflerde hangi kural uygulanır?
Pratik öneriler
Uzatma miktarını parmakla sayarak (her parmak bir hareke) ölçmeye alışın.
Munfasıl ve ârız gibi câiz medlerde bir miktar seçin ve sure boyunca değiştirmeyin.
Med-i lâzımı asla kısaltmayın; bu, en belirgin med hatasıdır.
Ders sonu
Bu dersi bitirdin mi?
10 dersten 0 ders tamamlandı