Âlemlere rahmet Peygamber

Şemâil, Peygamber Efendimizin ﷺ dış görünüşünü, ahlâkını, yeme-içme, giyinme, konuşma ve oturup kalkma gibi günlük hâllerini anlatan ilim dalıdır. Bu alanda en tanınmış eser, İmam Tirmizî'nin “eş-Şemâilü'l-Muhammediyye” adlı kitabıdır. Sahâbîlerin ondan aktardığı en ince ayrıntılar bile, onu ne kadar büyük bir sevgi ve dikkatle gözlemlediklerini gösterir.

Rivayetlere göre Efendimiz ﷺ orta boylu idi; ne çok uzun ne de kısaydı. Teni beyaz, pembeye çalar bir renkteydi. Saçları ne kıvırcık ne de dümdüzdü; hafif dalgalıydı. Başı iri, omuzları genişti. Gözleri siyah ve iri, kirpikleri uzundu. Yüzü ay gibi parlak ve güler yüzlüydü. İki kürek kemiği arasında “nübüvvet mührü” denilen bir ben bulunurdu. Yürüdüğünde yokuş aşağı iner gibi, kararlı ve ileriye doğru meyilli yürürdü.

Konuşması tane tane ve açıktı; dinleyen, kelimelerini sayabilecek kadar ağır konuşurdu. Çoğu zaman tebessüm eder, kahkahayla gülmezdi. Birine döndüğünde bütün vücuduyla dönerdi. Kendisini ilk defa gören heybetinden etkilenir, onu tanıyan ise severdi. Hz. Enes, onun elinden daha yumuşak bir ipek, kokusundan daha güzel bir koku bilmediğini söyler.

Hz. Âişe'ye Efendimizin ahlâkı sorulduğunda “Onun ahlâkı Kur'an'dı” (Müslim) cevabını vermiştir. Kur'an-ı Kerîm de onu şöyle över: “Şüphesiz sen yüce bir ahlâk üzeresin.” (Kalem 68/4)

Ehl-i Beyt, “ev halkı” demektir ve Peygamber Efendimizin ﷺ ailesini ifade eder. Kur'an-ı Kerîm'de “Ey Ehl-i Beyt! Allah sizden günahı gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor” (Ahzâb 33/33) buyrulur. Âlimler bu kavramın, Efendimizin hanımlarını ve Hz. Ali, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i kapsadığını ifade etmiştir.

Efendimizin hanımları, Kur'an'da “mü'minlerin anneleri” (Ahzâb 33/6) olarak nitelenir ve bu yüzden “Ümmehâtü'l-mü'minîn” diye anılır. Onun evliliklerinin önemli bir kısmı; dul kalan kadınları himaye etmek, kabileler arasında bağ kurmak ve özellikle kadınlara dair dinî hükümlerin ümmete aktarılmasını sağlamak gibi hikmetler taşır.

Ehl-i Beyt'i sevmek, Ehl-i Sünnet anlayışında imanın gereği ve Efendimize duyulan sevginin bir parçası kabul edilir. Onun soyu, Hz. Fâtıma'dan olan torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin vasıtasıyla devam etmiştir.

Hulefâ-i Râşidîn, “doğru yolda olan halifeler” demektir. Peygamber Efendimizin ﷺ vefatından sonra İslâm toplumunu yöneten Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali'yi ifade eder. Efendimiz ﷺ, “Benden sonra benim sünnetime ve doğru yolda olan râşid halifelerin sünnetine sarılın” (Ebû Dâvûd, Tirmizî) buyurmuştur.

Ehl-i Sünnet vel-Cemaat'e göre dört halifenin hilafeti meşrudur ve faziletteki sıralamaları da hilafetteki sıralamaları gibidir. Bu dönemde Kur'an-ı Kerîm mushaf hâlinde bir araya getirilmiş ve çoğaltılmış, İslâm; Suriye, Irak, İran ve Mısır'a ulaşmıştır.

Aşere-i Mübeşşere, Peygamber Efendimizin ﷺ bir hadis-i şerifte isimlerini tek tek sayarak cennetle müjdelediği on sahâbîdir (Tirmizî, Ebû Dâvûd). Efendimiz bunlardan başka pek çok sahâbîyi de farklı vesilelerle cennetle müjdelemiştir; ancak bu on kişinin aynı hadiste birlikte anılması sebebiyle bu isim onlar için yaygınlaşmıştır.

Bu sahâbîlerin hepsi İslâm'ın ilk yıllarında Müslüman olmuş, Efendimizle birlikte zorluklara katlanmış ve İslâm'ın yayılmasında büyük hizmetler görmüş kimselerdir.

Allah Teâlâ, Peygamber Efendimizi ﷺ bütün insanlığa örnek olarak göstermiştir: “Andolsun, Allah'ın Resûlünde sizin için; Allah'a ve âhiret gününe kavuşmayı uman ve Allah'ı çokça zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır.” (Ahzâb 33/21) Efendimiz de gönderiliş gayesini “Ben ancak güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim” (Muvatta, Ahmed b. Hanbel) sözleriyle ifade etmiştir.

Sünnet; Efendimizin sözleri, fiilleri ve onayladığı davranışların bütünüdür. Kur'an'ın açıklayıcısı ve uygulaması olan sünnet, Kur'an'dan sonra dinin ikinci temel kaynağıdır. “De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin” (Âl-i İmrân 3/31) âyeti, ona uymanın Allah sevgisinin gereği olduğunu bildirir.

Onun ahlâkı, hayatın her alanını kuşatır: Ailesine karşı şefkatli, çocuklara karşı merhametli, düşmanına karşı bile adaletliydi. On yıl ona hizmet eden Hz. Enes, bu süre içinde Efendimizin kendisine bir kez olsun “öf” bile demediğini anlatır (Buhârî, Müslim). Kur'an onu şöyle tanıtır: “(Ey Muhammed!) Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik.” (Enbiyâ 21/107)

Peygamber Efendimiz ﷺ, hicretin onuncu yılında yaptığı Vedâ Haccı sırasında Arafat'ta ve Mina'da ashabına hitap ederek İslâm'ın temel ilkelerini bir kez daha özetledi. Bu hutbe, hadis kaynaklarında (başta Buhârî, Müslim ve Ahmed b. Hanbel'in Müsned'i olmak üzere) farklı rivayetlerle parça parça aktarılmıştır.

Hutbe; can, mal ve namus dokunulmazlığı, insanların eşitliği, kadın hakları, emanet ve adalet gibi evrensel değerleri öne çıkarır. Efendimiz sözlerini her defasında “Tebliğ ettim mi?” diye sormuş, ashabın “Evet” cevabı üzerine “Şahit ol yâ Rabbi!” buyurmuştur.