3 paragraf1 dk okuma
Hac, belirli zamanda (hac ayları ve Zilhicce'nin ilk günleri) ihramlı olarak Arafat'ta vakfe yapmak ve Kâbe'yi tavaf etmek suretiyle yerine getirilen hem bedenî hem malî bir ibadettir. “Yoluna gücü yetenlerin o evi (Kâbe'yi) haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır.” (Âl-i İmrân 3/97)
Haccın farz olmasının şartları; Müslüman, akıllı, ergen ve hür olmak, sağlıklı olmak, gidiş-dönüş masraflarını ve geride kalanların nafakasını karşılayacak maddî imkâna sahip olmak, yol güvenliğinin bulunması ve haccın vaktinin gelmesidir. Hanefî mezhebine göre kadının yanında kocası veya bir mahremi bulunmalıdır.
Hz. Peygamber “Hac Arafat'tır” buyurmuştur (Tirmizî, Hac, 57). Arafat vakfesini kaçıran kimse o yılki haccını kaçırmış olur. Hac üç türlü yapılabilir: yalnız hac için ihrama girilen ifrad; önce umre yapıp ihramdan çıkıldıktan sonra hac için yeniden ihrama girilen temettu ve hac ile umreye aynı ihramla niyet edilen kıran haccı.
Haccın Farzları
İhram (şart)
Hac niyetiyle telbiye getirerek ihrama girmek. Erkekler dikişsiz iki parça örtüye bürünür; ihramlıya belirli yasaklar başlar.
Arafat vakfesi (rükün)
Arefe günü zeval vaktinden bayramın birinci günü fecr-i sâdıka kadar olan süre içinde, az bir müddet de olsa Arafat'ta bulunmak.
Ziyaret (ifâda) tavafı (rükün)
Vakfeden sonra, bayram günlerinde Kâbe'yi yedi şavt tavaf etmek. Bu tavafın en az dört şavtı farzdır.
Haccın Vâcibleri
Müzdelife vakfesi
Safâ ile Merve arasında sa'y
Şeytan taşlama (remy-i cimâr)
Tıraş olmak veya saçları kısaltmak (halk veya taksir)
Mîkât sınırını ihramsız geçmemek
Veda tavafı
Mîkât sınırları dışından gelen hacılar için.
Hedy (şükür kurbanı)
Temettu ve kıran haccı yapanlar için.
Umre
Umre, ihrama girerek Kâbe'yi tavaf etmek, Safâ ile Merve arasında sa'y yapmak ve tıraş olarak ihramdan çıkmaktan ibarettir.
Hükmü
Hanefî mezhebinde ömürde bir defa sünnet-i müekkededir.
Farzları
İhram (şart) ve tavaf (rükün).
Vâcibleri
Sa'y yapmak ve tıraş olmak veya saçları kısaltmak.
Vakti
Yılın her zamanında yapılabilir; ancak Arefe günü ile Kurban bayramının dört gününde umre yapmak tahrîmen mekruhtur.
Notlar ve mezhep farkları
Hanefî mezhebi esas alındı; farklı görüşler ve ek bilgiler burada.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde sa'y ve tıraş da haccın rükünlerindendir; ihram ise şart değil rükün kabul edilir.
NotŞâfiîHanbelî
Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde umre, ömürde bir defa farzdır.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde kadının hac yolculuğunda mahremi olmasa da güvenilir kadınlardan oluşan bir toplulukla gitmesi caiz görülmüştür.
Not
Hac ve umre menâsiki ayrıntılı ve cezalar (dem, sadaka) gerektirebilen bir konu olduğundan, yola çıkmadan önce ehil bir hocadan veya müftülükten bilgi alınması tavsiye edilir.
Kaynaklar
İlmihal I-IIDiyanet İşleri Başkanlığı
Büyük İslam İlmihaliÖmer Nasuhi Bilmen
Hac ve Umre RehberiDiyanet İşleri Başkanlığı
Mevkûfât
Bu bilgiler genel ilmihal bilgisidir, fetva niteliği taşımaz. Kendi özel durumunuz için müftülüklere (ALO 190 Diyanet) veya ehil bir hocaya danışınız.