3 bölüm1 dk okuma
Vakf, kelimenin sonunda nefes alacak kadar sesi kesmek; ibtidâ ise duraktan sonra anlamı bozmayacak uygun bir yerden okumaya başlamaktır. Anlamı bozacak yerde durmak veya uygunsuz yerden başlamak, ayetin manasını değiştirebileceği için kaçınılması gereken bir hatadır.
Türkiye'de basılan mushaflarda secâvend denilen vakf işaretleri kullanılır: م (lâzım), ط (mutlak), ج (câiz), ز (mücevvez), ص (murahhas), قلى, صلى, لا ve muânaka işareti (∴). Ayet sonlarında durmak ise sünnettir.
Sekte, nefes almadan sesi çok kısa bir an kesip okumaya devam etmektir. Hafs rivayetinde (Şâtıbiyye tarîki) dört yerde sekte yapılır: Kehf 18/1-2, Yâsîn 36/52, Kıyâme 75/27 ve Mutaffifîn 83/14.
Vakfın Yapılışı
كَيْفِيَّةُ الْوَقْفِ
الْعَالَمِينَ
Durulan kelimenin son harfi sakin okunur. Üstün, esre, ötre ve iki esre-iki ötre sükûna döner; iki üstün elife dönüşür (med-i ıvaz); yuvarlak te (ة) sakin “he” olarak okunur.
Nasıl okunur?
Son harf sakin yapılarak nefes alınır; sonra anlamı bozmayan uygun bir yerden devam edilir.
Diğer örnekler
لُمَزَةٍ
lümezeh
Yuvarlak te, vakıfta he olur (Hümeze 104/1).
أَفْوَاجًا
efvâcâ
İki üstün elife döner (Nasr 110/2).
Vakf-ı Lâzım (م)
الْوَقْفُ اللَّازِمُ
فَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ ۘ إِنَّا نَعْلَمُ
Durulması gereken yerdir. Burada geçilirse anlam bozulabilir veya kastedilmeyen bir anlam ortaya çıkabilir.
Harfleri
- م
Nasıl okunur?
Mutlaka durulur, nefes alınır ve sonraki kelimeden başlanır.
Diğer örnekler
وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ ۘ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا
ve lâ yahzunke kavluhum. inne'l-'izzete lillâhi cemî'â
Yûnus 10/65.
Vakf-ı Mutlak (ط)
الْوَقْفُ الْمُطْلَقُ
ط
Durulması evlâ (daha iyi) olan yerdir; cümle anlamca tamamlanmıştır.
Harfleri
- ط
Nasıl okunur?
Durulur ve sonraki kelimeden başlanır; geçmek hata sayılmaz ama durmak tercih edilir.
Vakf-ı Câiz (ج)
الْوَقْفُ الْجَائِزُ
ج
Durmak da geçmek de câiz olan yerdir.
Harfleri
- ج
Nasıl okunur?
Nefes durumuna göre durulabilir veya geçilebilir.
Vakf-ı Mücevvez (ز)
الْوَقْفُ الْمُجَوَّزُ
ز
Durmak câiz olmakla birlikte geçmenin daha iyi olduğu yerdir.
Harfleri
- ز
Nasıl okunur?
Mümkünse geçilir; durulursa hata sayılmaz.
Vakf-ı Murahhas (ص)
الْوَقْفُ الْمُرَخَّصُ
ص
Aslında geçilmesi gereken, ancak cümlenin uzunluğu ve nefes darlığı gibi bir zaruret durumunda durulmasına ruhsat verilen yerdir.
Harfleri
- ص
Nasıl okunur?
Nefes yetiyorsa geçilir; zaruret varsa durulup sonraki kelimeden devam edilir.
Kılâ (قلى)
الْوَقْفُ أَوْلَى
قلى
“el-vakfu evlâ” kısaltmasıdır: durmak geçmekten daha iyidir.
Harfleri
- قلى
Nasıl okunur?
Tercihen durulur.
Salâ (صلى)
الْوَصْلُ أَوْلَى
صلى
“el-vaslu evlâ” kısaltmasıdır: geçmek durmaktan daha iyidir.
Harfleri
- صلى
Nasıl okunur?
Tercihen durmadan sonraki kelimeye geçilir.
Lâ (لا)
لَا وَقْفَ
لا
Durulmaması gereken yerdir. Ayet sonunda bulunursa durulabilir; ayet içinde durulursa anlam bütünlüğü bozulur.
Harfleri
- لا
Nasıl okunur?
Durmadan geçilir.
Nefes yetmeyip durulursa bir veya birkaç kelime geriden alınarak tekrar okunur.
Muânaka (∴)
وَقْفُ الْمُعَانَقَةِ
لَا رَيْبَ ۛ فِيهِ ۛ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ
Birbirine yakın iki yere konan üç noktalı işarettir. Bu iki yerden yalnızca birinde durulur; ikisinde birden durulmaz, ikisinde birden de geçilebilir.
Harfleri
- ∴
Nasıl okunur?
İşaretli iki yerden birinde durulur, diğerinde geçilir.
Sekte
السَّكْتُ
عِوَجًا ۜ قَيِّمًا
Nefes almadan, sesi çok kısa bir süre kesip okumaya devam etmektir. Hafs rivayetinde dört yerde yapılır; mushafta küçük bir “سـ” ile gösterilir. Sekteden dolayı Kıyâme 75/27 ve Mutaffifîn 83/14'te idğam yapılmaz.
Nasıl okunur?
Kelimenin sonunda nefes alınmadan kısa bir an durulur ve sonraki kelimeye geçilir.
Diğer örnekler
مِنْ مَرْقَدِنَا ۜ هٰذَا
min merkadinâ — hâzâ
Yâsîn 36/52.
وَقِيلَ مَنْ ۜ رَاقٍ
ve kîle men — râk
Kıyâme 75/27; nun ra'ya idğam edilmez.
كَلَّا بَلْ ۜ رَانَ
kellâ bel — râne
Mutaffifîn 83/14; lâm ra'ya idğam edilmez.
Kendini sına
Örneği konusuyla eşleştir
لُمَزَةٍ
lümezeh
Bu örnek hangi konu anlatılırken verildi?
Pratik öneriler
Nefesinizi işaretli duraklara göre planlayın; uzun cümlelerden önce derin nefes alın.
Anlamı bozacak bir yerde nefesiniz biterse birkaç kelime geriden alarak tekrar okuyun.
Meal ile birlikte okumak, doğru durak ve başlangıç yerlerini sezmenizi kolaylaştırır.
Ders sonu
Bu dersi bitirdin mi?
10 dersten 0 ders tamamlandı