3 paragraf1 dk okuma
Ramazan orucu hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır: “Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz.” (Bakara 2/183) “...Sizden kim bu aya ulaşırsa onu oruçla geçirsin. Kim de hasta veya yolcu olursa tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde tutsun.” (Bakara 2/185)
Oruç, fecr-i sâdıktan (imsak vaktinden) güneşin batışına kadar, ibadet niyetiyle yemekten, içmekten ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Ramazan orucu için niyetin geceden yapılması efdaldir; Hanefî mezhebine göre ertesi gün, şer'î gündüzün yarısından (dahve-i kübrâ) önceye kadar niyet edilebilir.
Hasta, yolcu, hamile ve emzikli kadınlar oruç tutmamaya ruhsatlıdır ve tutamadıkları günleri sonra kaza ederler. Hayız ve nifas hâlindeki kadın oruç tutamaz, sonra kaza eder.
Orucun Farz Olmasının ve Sahih Olmasının Şartları
Müslüman olmak
Akıllı ve ergen olmak
Sağlıklı ve mukim olmak
Bunlar edanın şartıdır; hasta ve yolcu sonradan kaza eder.
Niyet etmek
Kadınların hayız ve nifastan temiz olması
Orucu Bozup Yalnızca Kaza Gerektirenler
Hata ile boğaza su kaçması
Oruçlu olduğunu hatırladığı hâlde abdest alırken boğazına su kaçması.
İmsak veya iftar vaktinde yanılmak
İmsak vakti girdiği hâlde girmedi zannıyla yemek veya güneş batmadığı hâlde battı zannıyla iftar etmek.
Ağız dolusu kasten kusmak
Gıda ve ilaç niteliği taşımayan şeyleri yutmak
Taş, toprak, kâğıt gibi normalde yenmeyen şeyleri yutmak.
Burna veya kulağa ilaç damlatmak
Dişler arasında kalan nohut büyüklüğündeki yiyeceği yutmak
Zorlama (ikrah) altında orucu bozmak
Ramazan dışındaki (kaza, nafile, adak) orucu bozmak
Kaza ve Keffaret Gerektirenler
Ramazan orucunu, geceden niyet ettikten sonra meşru bir mazeret olmaksızın kasten bozmak hem kaza hem keffaret gerektirir.
Bilerek ve isteyerek yemek veya içmek
Bilerek cinsel ilişkide bulunmak
Keffaretin yapılışı
Bir köle azat etmek; buna imkân yoksa altmış gün aralıksız oruç tutmak; buna da gücü yetmeyen altmış fakiri bir gün sabahlı akşamlı doyurmak. Bozulan günün kazası ayrıca tutulur.
Fidye
Kimler fidye verir?
Yaşlılık veya iyileşme ümidi olmayan bir hastalık sebebiyle oruç tutamayan ve kaza etme imkânı da bulunmayan kimseler (Bakara 2/184).
Miktarı
Tutamadığı her gün için bir fakiri bir gün doyuracak miktar, yani bir fıtır sadakası kadar.
Sonradan iyileşme
Fidye veren kimse daha sonra oruç tutabilecek duruma gelirse tutamadığı oruçları kaza etmesi gerekir.
Orucun Mekruhları ve Bozmayan Şeyler
Mekruhlar
Özürsüz olarak bir şeyi tatmak veya çiğnemek; gıybet, yalan ve kötü söz; oruçluyu zayıf düşürecek şekilde kan aldırmak; abdestte ağız ve burna mübalağalı su vermek; ağızda tükürük biriktirip yutmak.
Bozmayan şeyler
Unutarak yiyip içmek, kendiliğinden kusmak, ihtilam olmak, göze sürme çekmek, misvak kullanmak, yıkanmak ve tükürüğü yutmak orucu bozmaz.
Oruç tutulması yasak günler
Ramazan bayramının birinci günü ile Kurban bayramının dört gününde oruç tutmak tahrîmen mekruhtur.
Notlar ve mezhep farkları
Hanefî mezhebi esas alındı; farklı görüşler ve ek bilgiler burada.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde Ramazan orucu, kaza ve adak oruçları için niyetin her gece fecirden önce yapılması şarttır.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde keffaret yalnızca Ramazan orucunu cinsel ilişki ile bozmaktan dolayı gerekir; kasten yiyip içen kimseye yalnızca kaza ve tevbe gerekir.
Mezhep notuHanefî
Hanefî mezhebinde keffaret orucu tutarken araya özürsüz bir gün girerse oruçlara baştan başlanır; kadınların hayız sebebiyle ara vermesi ise keffaretin devamlılığını bozmaz.
Not
İğne, aşı ve diş tedavisi gibi günümüz meseleleri için ayrıntılı bilgiye Diyanet'in fetvalarından ulaşılabilir veya müftülüğe danışılabilir.
Kaynaklar
İlmihal I-IIDiyanet İşleri Başkanlığı
Büyük İslam İlmihaliÖmer Nasuhi Bilmen
Nûru'l-Îzâh
Mevkûfât
Bu bilgiler genel ilmihal bilgisidir, fetva niteliği taşımaz. Kendi özel durumunuz için müftülüklere (ALO 190 Diyanet) veya ehil bir hocaya danışınız.