3 paragraf1 dk okuma
Namaz, Kur'an'da “salât” kelimesiyle ifade edilir ve yüzden fazla yerde emredilir. “Namaz, müminlere belirli vakitlere bağlı olarak farz kılınmıştır.” (Nisâ 4/103) Beş vakit namaz hicretten önce Mi'rac gecesinde farz kılınmıştır.
Hz. Peygamber namazın nasıl kılınacağını bizzat göstermiş ve “Namazı benim kıldığımı gördüğünüz gibi kılın” buyurmuştur (Buhârî, Ezân, 18). Namaz; kulun Rabbine tazim ve şükrünün ifadesi, kötülüklerden alıkoyan bir terbiye ve günün her diliminde Allah'ı hatırlatan bir ibadettir.
Namaz vakitleri güneşin hareketine göre belirlenir. Güneş doğarken, tam tepede iken (istiva) ve batarken namaz kılmak tahrîmen mekruhtur; ancak o günün ikindi namazı vakit çıkmadan kılınmamışsa güneş batarken de kılınabilir.
Beş Vakit Namazın Rekâtları
Günlük farz namazlarla birlikte kılınan sünnet ve vâcib namazlar (toplam 40 rekât).
Sabah namazı (4 rekât)
2 rekât sünnet (müekkede) + 2 rekât farz.
Öğle namazı (10 rekât)
4 rekât ilk sünnet (müekkede) + 4 rekât farz + 2 rekât son sünnet (müekkede).
İkindi namazı (8 rekât)
4 rekât sünnet (gayr-i müekkede) + 4 rekât farz.
Akşam namazı (5 rekât)
3 rekât farz + 2 rekât sünnet (müekkede).
Yatsı namazı (13 rekât)
4 rekât ilk sünnet (gayr-i müekkede) + 4 rekât farz + 2 rekât son sünnet (müekkede) + 3 rekât vitir (vâcib).
Namazın Şartları ve Rükünleri
Namazın on iki farzından altısı namaza başlamadan önce bulunması gereken şartlar, altısı namazın içindeki rükünlerdir.
Şartlar
Hadesten tahâret, necâsetten tahâret, setr-i avret, istikbâl-i kıble, vakit ve niyet.
Rükünler
İftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, sücûd (iki secde) ve ka'de-i âhîre (son oturuş).
Vakitler
Sabah: fecr-i sâdıktan güneşin doğuşuna kadar. Öğle: zevalden ikindi vaktine kadar. İkindi: öğle vaktinin çıkışından güneşin batışına kadar. Akşam: güneşin batışından kızıllığın (şafak) kaybolmasına kadar. Yatsı: şafağın kaybolmasından fecr-i sâdıka kadar.
Namazın Vâcibleri
Fâtiha okumak
Farzların ilk iki rekâtında; vitir, sünnet ve nafilelerin her rekâtında.
Zamm-ı sûre
Fâtiha'dan sonra bir sûre veya en az üç kısa âyet okumak; Fâtiha'yı sûreden önce okumak.
Farzların ilk iki rekâtını kıraate tahsis etmek
Secdede alınla birlikte burnu da yere koymak
Ta'dil-i erkân
Rükû, secde ve aralarındaki doğruluşlarda azaların yerleşip sükûnet bulması.
Üç ve dört rekâtlı namazlarda ilk oturuş (ka'de-i ûlâ)
Her iki oturuşta Tahiyyât'ı okumak
İmamın kıraati açıktan veya gizli okuması
Sabah, cuma, bayram, teravih, vitir ile akşam ve yatsının ilk iki rekâtında açıktan; öğle ve ikindide gizli okumak.
Namazı “es-selâmü aleyküm ve rahmetullah” diyerek bitirmek
Vitirde kunut tekbiri alıp kunut dualarını okumak
Bayram namazlarında zâid (fazladan) tekbirleri almak
Namazı Bozan Şeyler
Az veya çok, bilerek ya da unutarak konuşmak
Selam vermek veya selam almak
Yemek ve içmek
Amel-i kesîr
Dışarıdan bakanın namazda olmadığı kanaatine varacağı kadar namazla ilgisi olmayan hareketler yapmak.
Özürsüz olarak göğsü kıbleden çevirmek
Abdestin bozulması
Sesli gülmek
Kendi duyacağı kadar gülmek namazı; yanındakilerin duyacağı kadar gülmek (kahkaha) hem namazı hem abdesti bozar.
Dünyevî bir sebeple ağlamak, inlemek ve özürsüz öksürmek
Avret yerinin bir rükün miktarı açık kalması
Namazın farzlarından birini terk etmek
Kur'an'ı mânâyı bozacak şekilde yanlış okumak
Sehiv Secdesi
Namazda yanılarak bir vâcib terk edilir veya bir farz ya da vâcib geciktirilirse namazın sonunda yapılan iki secdedir.
Gerektiren durumlar
İlk oturuşu unutmak, Fâtiha veya zamm-ı sûreyi unutmak, kıraati yanlış yerde yapmak, farzları (rükû, secde) geciktirmek gibi.
Yapılışı
Son oturuşta yalnızca Tahiyyât okunur, sağa selam verilip iki secde yapılır; ardından oturulup Tahiyyât, Salli-Bârik ve Rabbenâ duaları okunarak iki tarafa selam verilir.
Kasten terk
Vâcibi bilerek terk etmek sehiv secdesi ile telafi edilmez; namazın iadesi gerekir. Bir farzın terkinde ise namaz bozulur, yeniden kılınması gerekir.
Notlar ve mezhep farkları
Hanefî mezhebi esas alındı; farklı görüşler ve ek bilgiler burada.
Mezhep notuŞâfiî
İmam Ebû Hanîfe'ye göre öğle vakti, her şeyin gölgesinin (zeval anındaki gölge hariç) iki misli olmasına kadar devam eder. İmam Ebû Yûsuf, İmam Muhammed ve Şâfiî mezhebine göre ise gölge bir misli olunca ikindi vakti girer. Türkiye'de Diyanet takviminde bu ikinci görüş esas alınmaktadır.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde her rekâtta Fâtiha okumak farzdır; ayrıca selam, ta'dil-i erkân ve son oturuşta Salli (Hz. Peygamber'e salavat) rükün kabul edilir.
Mezhep notuŞâfiî
Şâfiî mezhebinde vitir sünnet-i müekkededir; sehiv secdesi ise selamdan önce yapılır.
Mezhep notuHanefî
Hanefî mezhebine göre kıraatin farz olan miktarı bir âyettir; Fâtiha ve zamm-ı sûre vâcibtir.
Kaynaklar
İlmihal I-IIDiyanet İşleri Başkanlığı
Büyük İslam İlmihaliÖmer Nasuhi Bilmen
Nûru'l-Îzâh
Mevkûfât
Halebî-i Sağîr
Bu bilgiler genel ilmihal bilgisidir, fetva niteliği taşımaz. Kendi özel durumunuz için müftülüklere (ALO 190 Diyanet) veya ehil bir hocaya danışınız.