Sahâbeye Bakış

Sahâbe (tekili sahâbî), Peygamber Efendimizi ﷺ mü'min olarak görmüş veya onunla bir arada bulunmuş ve iman üzere vefat etmiş kimselerdir. Onlar, Kur'an'ın indirilişine şahit olmuş, dini doğrudan Resûlullah'tan öğrenmiş ve sonraki nesillere aktarmışlardır. Kur'an ve sünnet bize onların vasıtasıyla ulaşmıştır.

Kur'an-ı Kerîm, sahâbeyi pek çok âyette övmüş, özellikle ilk muhacirlerden ve ensardan Allah'ın razı olduğunu bildirmiştir. Peygamber Efendimiz de “Ashabıma sövmeyin! Nefsim elinde olana yemin ederim ki, sizden biri Uhud dağı kadar altın infak etse, onlardan birinin infak ettiği bir müd, hatta yarım müd kadar sevaba ulaşamaz” (Buhârî, Müslim) buyurarak onların faziletine dikkat çekmiştir.

“Adâlet-i sahâbe” ilkesi, sahâbîlerin dini aktarma konusunda güvenilir olduğu, Resûlullah adına bilerek yalan söylemeyecekleri anlamına gelir. Bu ilke, onların peygamberler gibi masum oldukları anlamına gelmez; onlar da insandır ve hata edebilirler. Ancak İslâm'a hizmetleri, fedakârlıkları ve Allah'ın onlardan razı olduğunu bildirmesi sebebiyle hepsi saygıyı ve hayırla anılmayı hak eder.

Hz. Osman'ın şehadetinden sonra yaşanan Cemel ve Sıffîn gibi elim hadiseler konusunda Ehl-i Sünnet ölçülü bir tavır benimser. Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre bu olaylarda Hz. Ali haklı tarafta idi; karşısında bulunan sahâbîler ise içtihadlarında yanılmışlardır. İçtihadında yanılan müctehid günahkâr sayılmaz. Bu sebeple Ehl-i Sünnet, sahâbeden hiçbirini kötülemez, aralarındaki meseleleri dedikodu konusu yapmaz ve hepsi hakkında hüsn-i zan besler.

Ehl-i Sünnet'e göre sahâbenin en faziletlileri sırasıyla Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali'dir; ardından Aşere-i Mübeşşere'nin diğer üyeleri, Bedir ehli, Uhud ehli ve Rıdvan Biatı'na katılanlar gelir. Ehl-i Beyt'e sevgi ve sahâbeye saygı birbirini tamamlar; Ehl-i Sünnet her ikisini birlikte gözetir.